Zoekt u op “wat betekent wia”, dan wilt u meestal snel weten: wanneer krijgt u geld, wie beoordeelt dat, en wat gebeurt er met werk? Hieronder vindt u de kern, zonder onnodige omwegen.
Belangrijkste punten
wia staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen; deze wet geldt sinds 1 januari 2006 en verving de wao.
Na 104 weken langdurige ziekte kunt u mogelijk een wia uitkering krijgen als u minimaal 35% arbeidsongeschikt bent.
De WIA kent twee soorten uitkeringen: de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) voor mensen die nog kunnen werken, en de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) voor mensen die volledig arbeidsongeschikt zijn.
uwv beoordeelt uw arbeidsongeschiktheid, uw restverdiencapaciteit en welke uitkering past.
Het hoofddoel van de WIA is het stimuleren van re-integratie in plaats van het financieren van passiviteit.
Wat betekent WIA precies?
De Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) regelt de inkomensbescherming bij langdurige arbeidsongeschiktheid in Nederland. Het is een werknemersverzekering: eigen vermogen heeft geen invloed op het recht op of de hoogte van de uitkering. De wet werk en inkomen kijkt vooral naar wat u nog kunt verdienen, dus naar inkomen naar arbeidsvermogen, niet alleen naar wat u kwijt bent door ziekte of handicap. De WIA verbindt werk en inkomen met re integratie en terugkeer naar werk.
Wanneer krijg je een WIA-uitkering?
U komt in aanmerking als u minimaal 104 weken onafgebroken ziek bent geweest en uw restverdiencapaciteit door ziekte of handicap is verminderd tot maximaal 65% van uw Sv-loon voorafgaand aan uw ziekmelding. Simpel gezegd: u kunt niet meer dan 65% van uw oude loon verdienen.
Tijdens twee jaar ziekte moet de werkgever meestal loon doorbetalen, vaak minimaal 70%. Tijdens de wachttijd van 104 weken moet zowel de werknemer als de werkgever actief meewerken aan re-integratie, waarbij het UWV controleert of de inspanningen voldoende zijn geweest. uwv stuurt na 88 weken ziekteverzuim een brief; u moet de wia uitkering aanvragen binnen 6 weken na ontvangst. Bent u langer ziek en is er geen redelijke kans op herstel, dan kan een bedrijfsarts of verzekeringsarts soms vervroegde IVA adviseren. Wie tijdelijk arbeidsongeschikt is maar herstelt, krijgt mogelijk geen WIA.
Soorten WIA: WGA-uitkering en IVA-uitkering
De WIA is strikt opgesplitst in twee verschillende regelingen, afhankelijk van de kans op herstel. Er zijn dus 2 soorten wia uitkeringen: uitkeringen de wga uitkering en de IVA. In andere woorden: wia uitkeringen de wga en IVA zijn de hoofdvormen.
Vorm | Betekenis | Voor wie bedoeld |
|---|---|---|
WGA | wga staat voor werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten | gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid of kans op herstel |
IVA | iva staat voor inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten | volledige arbeidsongeschiktheid zonder of met weinig kans op herstel |
uwv beslist na medische en arbeidskundige beoordeling. Binnen WGA bestaan soorten wga uitkeringen: loongerelateerde uitkering, loonaanvullingsuitkering en vervolguitkering.
Hoe werkt een WGA-uitkering?
De WGA-uitkering is bedoeld voor mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn en in de toekomst weer meer kunnen werken, en kan bestaan uit een loongerelateerde uitkering, loonaanvullingsuitkering of vervolguitkering. U krijgt een wga uitkering meestal bij 35% tot 80% arbeidsongeschiktheid, of bij 80–100% met kans op herstel.
De wga loongerelateerde uitkering duurt afhankelijk van arbeidsverleden; bij bijvoorbeeld vijf jaar arbeidsverleden is de duur beperkt volgens de wettelijke opbouw. De eerste 2 maanden is dit meestal 75% van het maandloon, daarna 70%. Als je binnen de WGA werkt, mag je een deel van je extra verdiensten zelf houden. Werk loont dus meestal. Als u een WGA-uitkering ontvangt, bent u verplicht mee te werken aan re-integratie volgens het plan dat het UWV samen met u opstelt, en niet-naleving kan gevolgen hebben voor uw uitkering.
Hoe werkt een IVA-uitkering?
De IVA-uitkering biedt 75% van het gemiddelde maandinkomen voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Een IVA-uitkering wordt verstrekt aan werknemers die 20% of minder van hun loon kunnen verdienen en waarbij weinig of geen kans is op verbetering in de toekomst. Denk aan progressieve neurologische aandoeningen of ernstige ongeneeslijke ziekten.
Soms is een gesprek met een arbeidsdeskundige niet nodig als de medische situatie duidelijk is; de verzekeringsarts stelt dan vast dat iemand volledig arbeidsongeschikt en duurzaam beperkt is. Herbeoordeling kan wel bij onverwacht herstel.
Wat als je géén WIA-uitkering krijgt?
Als u minder dan 35% arbeidsongeschikt bent, hebt u geen recht op een WIA-uitkering. U blijft dan vaak in dienst en zoekt met uw werkgever naar passend werk of een aangepaste functie. Eindigt het dienstverband, dan kan WW mogelijk zijn; bij weinig inkomen en vermogen kan een bijstandsuitkering volgen. Een uitkering kan ook tijdelijk stoppen bij herstel, detentie of langdurig verblijf in het buitenland.
Hoe beoordeelt UWV je WIA-aanvraag?
Bij de beoordeling van de WIA-aanvraag kijkt het UWV of de werkgever en werknemer in de eerste twee ziektejaren voldoende hebben gedaan om de werknemer weer aan het werk te krijgen. UWV leest het re integratieverslag: plan van aanpak, evaluaties en rapportages van de bedrijfsarts. Bij onvoldoende inspanning kan een loonsanctie volgen: de werkgever moet maximaal 1 jaar langer loon doorbetalen.
Daarna volgt de keuring. De verzekeringsarts beoordeelt beperkingen; de arbeidsdeskundige bekijkt wat u nog kunt verdienen. uwv berekent daarna het percentage arbeidsongeschiktheid en de beslissing.
Re-integratie tijdens de eerste 2 ziektejaren
Re integreren gebeurt eerst bij de eigen werkgever: eigen werk, aangepast werk of ander werk. Lukt dat niet, dan volgt tweede spoor bij een andere werkgever. De werknemer is verplicht mee te werken. Weigeren kan gevolgen hebben voor loon en later voor de WIA. Ook na toekenning blijft werkhervatting belangrijk, vooral als u wia uitkering krijgt binnen de WGA.
Hoe wordt de hoogte van je WIA-uitkering berekend?
De wia uitkering hangt af van oude loon, dagloon, arbeidsongeschiktheid en soort uitkering. Het UWV gebruikt het sociale-verzekeringsloon in het jaar vóór ziekmelding, tot het maximumdagloon. Volgens Rijksoverheid wordt daaruit het maandloon berekend. IVA is meestal 75%; WGA-loongerelateerd 75% en daarna 70%. Zakt uw totale inkomen onder het sociaal minimum, dan kan toeslag mogelijk zijn.
Loongerelateerde uitkering en vervolguitkering
Na de loongerelateerde fase kijkt UWV of u genoeg verdient. Bij voldoende werk krijgt u mogelijk loonaanvullingsuitkering; bij weinig of geen werk volgt vervolguitkering. Die is gebaseerd op een percentage van het minimumloon en kan veel lager zijn: het bekende WGA-gat. Aanvullende WIA-verzekeringen via werkgever of premie kunnen dit deels afdekken.
WIA, werk en ontslag na langdurige ziekte
Na 2 jaar ziekte mag de werkgever meestal stoppen met doorbetalen, als alle verplichtingen zijn nagekomen en geen loonsanctie loopt. Ontslag kan, maar alleen via UWV of kantonrechter. Vaak hoort daar een transitievergoeding bij; werkgevers kunnen soms compensatie krijgen. In dienst blijven kan gunstig zijn door subsidies en werkplekaanpassingen.
Werken naast je WIA-uitkering
Werken naast WIA is toegestaan en vaak verstandig. Inkomsten worden deels verrekend, maar het totaal is meestal hoger dan alleen uitkering. Geef wijzigingen in werk of inkomen direct door aan UWV om terugvordering of boete te voorkomen. Passend werk houdt rekening met opleiding, ervaring en medische grenzen.
Veelgestelde vragen over WIA
Wat is het verschil tussen WIA en WAO?
De WAO was de oude regeling voor arbeidsongeschiktheid. Nieuwe gevallen vallen sinds 1 januari 2006 onder WIA. De WIA legt meer nadruk op arbeidsvermogen en re-integratie. Sommige mensen houden nog WAO als zij vóór 2006 arbeidsongeschikt werden.
Kan ik WIA krijgen als ik in het buitenland woon of werk?
Dat hangt af van waar u sociaal verzekerd was toen u ziek bent geworden. Bij grensarbeid spelen EU-regels en verdragen mee. Vraag UWV of een specialist om advies; verhuizing kan gevolgen hebben.
Wat kan ik doen als ik het niet eens ben met de beslissing van UWV?
U kunt binnen 6 weken bezwaar maken met motivatie en medische informatie. Een andere arts of medewerker beoordeelt dan opnieuw. Daarna kunt u binnen 6 weken in beroep bij de bestuursrechter.
Mag ik met een IVA-uitkering nog werken?
Ja, beperkt passend werk kan soms. Meld inkomsten altijd direct bij UWV. Verbetering kan leiden tot herbeoordeling, omzetting naar WGA of beëindiging. Bespreek plannen vooraf.
Wanneer stopt mijn WIA-uitkering automatisch?
De uitkering stopt bij AOW-leeftijd, overlijden, soms buitenland of detentie, of als u weer 65% of meer kunt verdienen. Bij WGA eindigt de loongerelateerde fase sowieso; UWV stuurt altijd een besluit waartegen bezwaar mogelijk is.
