Wat betekent intrinsiek?

Het woord intrinsiek verwijst naar iets dat van binnenuit komt. Intrinsiek is een bijvoeglijk naamwoord dat wezenlijk innerlijk betekent. In het woordenboek staat dat intrinsiek gaat over de innerlijke, wezenlijke aard van iets. Het woord heeft zijn herkomst in het Latijn: intrinsecus, wat 'van binnen' betekent. Betekent intrinsiek dus letterlijk: iets dat in de kern van een persoon of activiteit zit.

Het woord komt voor in verschillende contexten: in de psychologie, in de medische wereld en in de economie. In elk vakgebied heeft het woord een wezenlijk innerlijk gebruik, maar de kern is altijd hetzelfde: het gaat om iets dat vanbinnen zit.

Intrinsieke motivatie

De meest bekende toepassing van het woord intrinsiek is intrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie is de drijfveer die van binnenuit komt. Iemand met intrinsieke motivatie doet iets omdat die persoon het leuk vindt, nieuwsgierigheid voelt of voldoening haalt uit de activiteit zelf.

Intrinsieke motivatie komt voort uit:

  • Persoonlijke behoeften en waarden
  • Nieuwsgierigheid naar een onderwerp of activiteit
  • Het plezier dat iemand beleeft aan een taak of activiteiten

Intrinsieke motivatie is anders dan extrinsieke motivatie. Extrinsieke motivatie komt van buiten: door externe beloningen zoals geld, een straf of erkenning van anderen. Externe factoren spelen daarbij een grote rol. Iemand die gemotiveerd is door externe factoren, werkt vaak voor een beloning of om een straf te vermijden.

Intrinsieke waarde

Een ander woord waarbij intrinsiek veel voorkomt, is intrinsieke waarde. Dit is de waarde die iets in zichzelf heeft, los van externe factoren. Een munt heeft intrinsieke waarde als het metaal waarvan de munt gemaakt is zelf al een bepaalde waarde vertegenwoordigt. Zo heeft goud als metaal waarvan munten gemaakt worden een hoge intrinsieke waarde.

In de economie en filosofie spreekt men van intrinsieke waarde als de waarden van iets niet afhankelijk zijn van bezittingen verminderd met schulden, maar van de kern van het ding zelf. Waarden die van binnenuit komen, zijn dus intrinsiek. Waarden die van buitenaf worden bepaald, zijn extrinsiek.

Intrinsiek in de medische wereld

In de medische wereld heeft het woord intrinsiek ook een specifieke betekenis. Medisch wezenlijk innerlijk verwijst naar processen of eigenschappen die van binnenuit het lichaam of een orgaan komen. Denk aan intrinsieke spierfuncties of intrinsieke zenuwsignalen. Ook hier geldt: medisch wezenlijk innerlijk staat tegenover extern, dus van buiten het lichaam.

Het WNT (Woordenboek der Nederlandsche Taal) werkt de betekenis van intrinsiek verder uit als: wezenlijk, innerlijk, eigen aan het ding zelf. Wnt uitwerken laat zien dat het woord al eeuwenlang in het Nederlands bestaat en gebruikt wordt.

Intrinsiek versus extrinsiek

Het verschil tussen intrinsiek en extrinsiek is eenvoudig:

  • Intrinsiek: van binnenuit, wezenlijk innerlijk, eigen aan het ding of de persoon
  • Extrinsiek: van buitenaf, door externe factoren bepaald, afhankelijk van externe beloningen of omgeving

Een ander woord voor intrinsiek is: innerlijk, wezenlijk of inherent. Een antoniem van intrinsiek is extrinsiek of extern. Wil je weten hoe intrinsieke motivatie werkt? Dan is het handig om te begrijpen dat intrinsieke motivatie komt uit de persoon zelf, terwijl extrinsieke motivatie van buitenaf wordt aangedreven.

Voorbeelden van intrinsiek gebruik

Intrinsiek betekenis snap je het beste met voorbeelden. Stel dat iemand gaat spelen met een puzzel. Als die persoon dit doet omdat het leuk vindt en uitdagingen aantrekkelijk zijn, dan is er sprake van intrinsieke motivatie. Als iemand de puzzel maakt omdat er een beloning tegenover staat, dan is de motivatie extrinsiek.

Een ander voorbeeld: de intrinsieke waarde van een activiteit als leren is de kennis die iemand opdoet en de voldoening die daarbij hoort. De extrinsieke waarde van leren kan een diploma of een hoger salaris zijn. Beide vormen van motivatie kunnen gemotiveerd gedrag bewust ondersteunen, maar intrinsieke motivatie is duurzamer op de lange termijn.

Veelgestelde vragen

Wat betekent intrinsiek?

Intrinsiek betekenis is: iets dat van binnenuit komt of wezenlijk innerlijk is. Het woord wordt gebruikt voor motivatie, waarden en eigenschappen die uit de kern van een persoon of zaak komen, niet van buitenaf.

Wat is het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie?

Intrinsieke motivatie komt van binnenuit: uit plezier, nieuwsgierigheid of persoonlijke behoeften. Extrinsieke motivatie wordt aangedreven door externe factoren zoals externe beloningen, straf of erkenning van anderen.

Wat is een ander woord voor intrinsiek?

Een ander woord voor intrinsiek is: innerlijk, wezenlijk of inherent. Het antoniem van intrinsiek is extrinsiek of extern.